niedziela, 5 maja 2013

Leśniczówka "Zadupie"







Od lat włóczę się po Mazurach w poszukiwaniu opowieści. Spotykam wielu ludzi, przeważnie ludzi, którzy chętnie opowiadają mi swoje historie. Wszystkie skrzętnie notuję. Może ktoś kiedyś będzie chciał je przeczytać.
***
MACIEK: To podobno żona pierwszego leśniczego tak nazwała tę leśniczówkę, kiedy ją tu przywiózł zaraz o ślubie. I tak już zostało. Wiem, że to głupia nazwa. Ale powiem ci, że na początku nawet mi się podobała. Czegoś takiego właśnie szukałem. Woda w jeziorze czyściutka, las dokoła, cisza, spokój. Nic, tylko siadać i pisać. W końcu miał to przecież być mój własny dom pracy twórczej! Tutaj miały powstać najdonioślejsze dzieła w historii polskiej fantastyki. I co? I gówno! Wybacz mi proszę ten kolokwializm.
DANUTA: Kiedy go zobaczyłam pierwszy raz... No po prostu śmiech na sali. Chudzina, niewysoki, lekko przygarbiony. I jeszcze te zabawne okulary. Nie wytrzyma – pomyślałam. Ale spisuje się nad podziw dzielnie.
MACIEK: Początkowo nic się nie działo. Pływałem w jeziorze, opalałem się na tej polance przed domem i pisałem, przede wszystkim pisałem. O niczym więcej nie śmiałem marzyć. Byłem szczęśliwy. Szczęśliwy jak nigdy wcześniej. Ale tak mniej więcej po tygodniu, zaczęło się...
DANUTA: Przykazałam wszystkim żeby przez tydzień w ogóle nie pokazywali mu się na oczy. Niech się chłopak zaaklimatyzuje, niech przywyknie do nowego miejsca. Niech się poczuje jak u siebie. Potem będzie dość czasu żeby wyprowadzić go z błędu.
MACIEK: Był czwartkowy wieczór. Pierwszy rozdział, dodam nieskromnie – rewelacyjny pierwszy rozdział, mojej powieści był prawie skończony. Oderwałem się na chwilę od klawiatury i poszedłem napić się mleka. W głowie mi huczało, pomysł gonił pomysł. Nowatorskie rozwiązania, niebanalna narracja, zaskakujące zwroty akcji, nieszablonowi bohaterowie... Być może miałem nawet lekką gorączkę, wiesz, twórczą. Pewnie dlatego nie od razu zauważyłem, że w domu zrobiło się nieco chłodno. Ba, nawet zdecydowanie zimno. Przynajmniej jak na lipiec. Kiedy wróciłem do gabinetu, ona już tam była.
DANUTA: Siedziałam przy komputerze i czytałam te jego wypociny. Powiadam ci – coś strasznego. Ani jednego oryginalnego zdania. Banał na banale. Szlachetny książę, nieskalana księżniczka, uroczy opryszek, zły władca i oczywiście ciągła walka Dobra ze Złem. No koszmar, po prostu koszmar. Już miałam skasować cały ten żenujący tekst, kiedy wrócił. Oczywiście z wrażenia upuścił szklankę. Aż podskoczyłam.
MACIEK: Aż podskoczyłem. Szklanka wypadła mi z ręki i się stłukła. No bo wyobraź sobie, że mieszkasz na zadupiu, w “Zadupiu” właściwie, do najbliższej wsi siedem kilometrów, środek nocy, wychodzisz na chwilę do kuchni a po powrocie zastajesz na swoim krześle jakąś kobietę. Młodą, nieźle zbudowaną, w koronkowej, przezroczystej koszuli nocnej. Nie zdziwiłbyś się? A to jeszcze nic! Patrzę, bo jak sam widziałeś, trudno od niej oczy oderwać i widzę, że ona nie tylko koszulę ma przezroczystą, ale cała jest taka jakaś prześwitująca. Monitor cały przez nią widać, można normalnie czytać. No i się przestraszyłem.
DANUTA: Stał i bezczelnie gapił się na moje piersi. Twarz mu poczerwieniała, oddech przyspieszył, ale po chwili się zorientował co jest grane i najzwyczajniej w świecie zemdlał. I bardzo dobrze, bo już się bałam, że mu jakaś żyłka pęknie albo co.
MACIEK: Kiedy się ocknąłem, pochylała się nade mną. Nie widziałem jej twarzy, bo akurat nad głową miała żyrandol, ale chyba się uśmiechała. “Ojej” – mówi – “Ale się chłopiec przestraszył. Nie bój się, Danusia krzywdy ci nie zrobi. I innym też nie pozwoli cię skrzywdzić”. Jak usłyszałem o tych innych, to o mało znowu nie straciłem przytomności.
FRYDERYK: Ja barco pszepraszam, ale ja nie rozumi o czym mówi. Ja posiedze s boku i posłucha tylko.
DANUTA: Oj, zamknij się Fryc. Sześćset lat mieszkasz w tym kraju, mógłbyś się wreszcie nauczyć języka, leniu. Mów, mów Maćku.
MACIEK: Rozglądam się i co widzę? Cały dom pełen różnych takich, jakby to powiedzieć, postaci... Snują się, jęczą niektóre, jakiś gość łańcuchami dzwoni...
DANUTA: To lord MacAron, straszny tradycjonalista, nie wiem skąd wytrzasnął te łańcuchy.
MACIEK: Ta tu łajza w krzyżackiej zbroi. Arab jakiś z turbanem na głowie. Tyle tylko, że głowę pod pachą trzyma. W ogóle, pełno, tych no... ludzi. A na przedzie ta zołza.
DANUTA: “Zołza”. Tak właśnie powiedział mój małżonek książę Henryk, zadając mi śmiertelny cios kandelabrem. Silny był z niego mężczyzna. Chłop na schwał, można powiedzieć. A właściwie szlachcic na schwał.
Wracając jednak do zasadniczego wątku naszej rozmowy... Rzeczywiście, może i nieładnie wyszło. Może trzeba było jakoś Maćka przygotować, a nie tak pojawiać się od razu całą chmarą. Ale jak przygotować kogoś do obecności dwustu siedmiu, nie bójmy się tego słowa, martwych zasadniczo współlokatorów.
MŚCIWÓJ: Dyć!
DANUTA: No właśnie.
MACIEK: A wszystko przez leśniczego Gąsiorka i przez tego cholernego Brytyjczyka.
DANUTA: Pomysł Terry’ego Pratchetta dziwnym trafem przeniknął do naszego świata. I, jak każda szalona idea, bardzo szybko znalazł szerokie grono zagorzałych zwolenników. A co ważniejsze, okazało się, że stawiana przez pana Pratchetta teza jest słuszna. Nie mogliśmy z tego nie skorzystać, prawda?
MACIEK: Bo widzisz, on napisał w którejś swojej powieści, że jakkolwiek duch...
DANUTA: Phi!
MACIEK: No tak, nie lubią tego określenia. Jakkolwiek każda osoba jest w pewien sposób przywiązana do miejsca swojej śmierci...
DANUTA: Phi!!!
MACIEK: Znaczy, do miejsca swego przejścia na Drugą Stronę, to zabierając z tego miejsca jego część, kamyk dla przykładu, można razem z nim zabrać również tę osobę. Taka zasada, ktoś nie dopatrzył po prostu. Chory pomysł, moim zdaniem, ale niestety, sprawdził się.
DANUTA: W stu procentach.
MACIEK: Jeśli do tego wszystkiego dodasz hobby leśniczego Gąsiorka... Nie znałeś go? Siedzi w fotelu przy kominku.
GĄSIOREK: Bardzo mi przyjemnie.
MACIEK: Pięć lat temu przeszedł na emeryturę. Miał trochę oszczędności i mógł zacząć realizować marzenie swojego życia. A marzył o podróżach. Najpierw po kraju, potem po Europie, w Afryce nawet był ze dwa razy. Nieźle jak na pół roku, co? Przeszedł na drugą Stronę po wypiciu przeszmuglowanego z Ukrainy spirytusu. Tak, z Ukrainy przywiózł spiryt i tego cholernego Kozaka, który siedzi na stojaku na kapelusze. Nie chce zejść. Mówi, że to mu przypomina pal, na którym..., znaczy, po którym przeszedł.
KOSTIA: Zdrawstwuj, Lach. Jak tobie powodzi się?
MACIEK: Ale Gąsiorek nie miał tych oszczędności aż tak dużo. A z każdej podróży chciał mieć jakąś pamiątkę. To przywoził, głupek kamienie. I z tymi kamieniami przytaszczył tutaj ich wszystkich. Mściwoja z Biskupina, Abdula z Gizy (ten kawałek piaskowca na komodzie to autentyczny kawałek piramidy). Fryderyk błąkał się po polach grunwaldzkich. MacArona syn mu przysłał ze Szkocji, a Danka...
DANUTA: Księżna Danuta!
MACIEK: A księżna Danuta jest z jakiś ruin na Wyżynie Krakowsko – Częstochowskiej. I tak się nazbierało. I teraz ja muszę się z nimi wszystkimi użerać.
DANUTA: Przesadza, jak zwykle przesadza. A ostatnio już prawie nie narzekał.
MACIEK: No tak. Bo widzisz kiedy Gąsiorek dołączył do tego szacownego grona, to tak długo im opowiadał o swoich wojażach, aż sami zapragnęli zobaczyć to i owo. Widziałeś tego busa na podwórku? No właśnie, raz w miesiącu pakuję do niego wszystkie te cholerne kamienie i jedziemy. Ostatnio byliśmy w Pradze...
IWANKA: Nazdar!
MACIEK: Lada dzień ruszamy do Rzymu. Skąd biorę pieniądze na te wyprawy? Wiesz, oni mają sporo informacji na temat różnych takich zakopanych w ziemi, no powiedzmy, skarbów. Stare monety, jakieś skorupy, biżuteria nawet czasami. Mówią mi gdzie kopać, a ja potem opycham to wszystko na Allegro i jakoś się kręci. A że na wszystkich granicach traktują jak głupka gościa, który pogina najnowszym dostawczym mercedesem pełnym kamieni? Trudno.
W sumie, to nawet nieźle mi się powodzi. Zwiedziłem kawał świata i co najmniej drugie tyle zamierzam jeszcze zwiedzić. I tak naprawdę, to żałuję tylko jednego. Że nie dokończyłem tej powieści. Mówię ci, to byłby hit. Prawdziwy bestseller. To się zaczynało jakoś tak: “Dawno temu, w odległej galaktyce...”

sobota, 20 kwietnia 2013

Słowo szlachcica



Pan Zerwiskórski złamał książęcą pieczęć, rozwinął pergamin i zaczął czytać. Po zwyczajowych grzecznościach oraz równie zwyczajowych, starannie zawoalowanych groźbach dotyczących konsekwencji wciąż niespłaconego długu, nastąpił fragment, który szczególnie go zafrapował.
„I dziękujemy Ci szczerze, zacny Panie Michale” – pisał książę – „za to, iż zwróciłeś Naszą uwagę na owe wszeteczne praktyki, które na Naszych włościach miejsce miały.”
- Zwróciłem? – zdziwił się i potężnie pociągnął wina ze stojącej na stole czary.
„Pragniemy Cię poinformować, że nakazaliśmy zamieszkujące Buszczyn plugastwo w pień wyciąć, samo miasto do ziemi spopielić, popioły zaś przeorać i solą posypać, by po występnych ludożercach ślad nawet na Naszych ziemiach nie pozostał. Co też, nie bacząc na łyczków błagania i zaklęcia, bez zwłoki uczynionym zostało. Czymże bowiem stałaby się Rzeczypospolita, gdybyśmy słowa hołoty ponad słowo prawego szlachcica wynosili?”
- Ludożercach? – zdziwił się niepomiernie po raz wtóry Zerwiskórski. I po raz wtóry pociągnął z czary.
Owszem, pisał do księcia, będzie może temu ze trzy niedziele. Owszem, wspominał w swoim liście, że mieszkańcy Buszczyna miast spraw książęcych doglądać i majątku panu swemu przysparzać, wszyscy społem, dniami całymi canibalia uprawiają…
Zaraz.
- Kleszko! – Wrzasnął. – Sam tu!
Do komnaty wbiegł, człapiąc bosymi stopami, czuwający pod drzwiami karmelita.
- Tak panie? – Zapytał z nadzieją, że Zerwiskórskiemu sumienie nareszcie dokuczyło na tyle, iż postanowił się niezwłocznie wyspowiadać
- Przypomnij no mi klechuniu, jako to ongiś Romanie nazywali ten czas, kiedy cesarz nakazywał igrzyska ku uciesze tłumu urządzać, tłum zaś jeno zabawom i świętowaniu się oddawał.
- Okres ten – mnich z trudem ukrył rozczarowanie – w Rzymie antycznym nosił miano caniculia.
- Caniculia… - powtórzył cicho pan Michał.
I zasromał się wielce.

czwartek, 11 kwietnia 2013

Sztuka użytkowa



Anna mówi, że najlepiej jest, gdy człowiek może zarabiać na życie robiąc coś, co naprawdę lubi. Pyta, czy nie chciałbym utrzymywać się z pisania.
Też coś! Oczywiście, że bym chciał. Mam już nawet dość konkretny plan, jak to osiągnąć.
W pisaniu, podobnie jak w każdej innej dziedzinie sztuki, najważniejszy jest odbiorca. Zatem, przede wszystkim, muszę dotrzeć do Czytelnika. Określić co i dla kogo chcę tworzyć. Znaleźć kogoś, kogo moja twórczość poruszy na tyle, że będzie skłonny za nią zapłacić.
A kiedy już znajdę taką osobę… Wtedy w zasadzie nie muszę nawet pisać. Wystarczy mi klej, nożyczki i sterta starych gazet.

wtorek, 9 kwietnia 2013

Armia – „Zostaw ten kraj, przed tobą raj”



Już prawie godzinę idę wzdłuż siatki i podziwiam rozciągający się za nią widok.
Plaża... Turkusowe morze, wygodne leżaczki, parasole. Kelnerki w bikini uwijają się z tacami zastawionymi kolorowymi drinkami. Plażowicze głównie mocno starszawi, ale to w sumie raczej nie dziwi. W końcu – raj. Żyć, nie umiera… Wróć! Warto było umrzeć, żeby trafić do takiego miejsca.
Jest bramka. Chcę wejść, ale potężny koleś, wyglądający na ratownika, zagradza mi drogę.
- Twoje miejsce jest tam.
Wskazuje rozłożony na kamieniach wyświechtany kocyk.
- Ale dlaczego? - Pytam mocno rozczarowany. I równie mocno rozżalony. - Przecież przez całe życie byłem dobrym człowiekiem.
- Tak, ale nie odprowadzałeś składek ZUS.

Moskwa – „Więc umrzyj dla świata by narodzić się na nowo, bez defektów”



Zginąć w oczyszczających płomieniach, zmienić się w garść popiołu i narodzić na nowo. Piękniejszy. Mądrzejszy. Doskonalszy.
Jednostajny bulgot i mdlący smród lejącej się z kanistra benzyny. Drżące dłonie sięgające po leżące opodal zapałki. Trzask. Cicha eksplozja.
Bogowie, jak boli. Musi boleć. Przez cierpienie ku gwiazdom. Teraz. W niebo.
Ludzka pochodnia odrywa się od mostu i z głośnym sykiem ginie w nurcie rzeki. Pozostają tylko coraz mniejsze koła na powierzchni wody i szybko rozwiewający się kłąb pary.
Budzi się w innym miejscu. W innym czasie.
Koszmarnie chuda, szeroko uśmiechnięta kobieta gładzi go delikatnie po zwęglonym policzku.
- Nie doczytałeś Feliksie, nie doczytałeś…

poniedziałek, 8 kwietnia 2013

TILT – „Runął już ostatni mur między nami. Nie mówimy ani słowa, bo tego się nie da powiedzieć słowami”



Powoli, kawałeczek po kawałeczku usuwali zaprawę spomiędzy cegieł. On od południa, ona od północy. Ona używała do tego pilniczka do paznokci. On męczył się zużytą kartą telefoniczną. Po wielu, wielu dniach ciężkiej pracy zaczęli rozbierać dzielący ich mur. I oto ujrzeli się po raz pierwszy.
Ona zobaczyła niskiego, chudego, nastoletniego rudzielca, na którego twarzy piegi walczyły o lepsze miejsca z pryszczami.
On zobaczył wielką kobietę grubo po czterdziestce, z przesadnym makijażem i nieudolnie ufarbowanymi włosami.
Stali przez chwilę bez słowa. Patrzyli tylko i myśleli o swoich marzeniach. A potem, równocześnie, westchnęli ciężko i zaczęli wstawiać na miejsce usunięte wcześniej cegły.